Curt e concis Cun la proprietad per plauns cumprais Vus in’abitaziun ed ensemen ina part d’in entir edifizi. Davart l’edifizi decidais Vus cun ils auters proprietaris. Avant la cumpra controllai perquai betg mo l’abitaziun, mabain er la cuminanza e sias finanzas.
Tge è la proprietad per plauns?
La proprietad per plauns è ina part da cumproprietad d’ina parcella. Ella As dat il dretg exclusiv da nizzegiar tschertas parts d’in edifizi sulet e da las endrizzar internamain. Uschia stat quai en l’artitgel 712a dal Cudesch civil. La Svizra l’ha introducida il 1965.
Vus na possedais pia betg simplamain «Voss’abitaziun». Vus possedais ina part da l’entir edifizi e dal terren, ed ultra da quai il dretg sin Vossas localitads.
Tge tutga mo a Vus?
Il dretg exclusiv pertutga abitaziuns u localitads commerzialas serradas en sasez, cun in agen access. Latiers pon vegnir localitads accessoricas separadas, sco ina tschaler u in giabel. En Vossas localitads essas Vus libers. Vus na dastgais dentant far nagut che donnegia parts communablas u che mida l’aspect da la chasa.
Tge tutga a tuts?
La lescha excluda tschertas parts dal dretg exclusiv. Ellas tutgan adina a tuts:
- il terren da la parcella,
- las parts portantas, quai è tut quai ch’è impurtant per la structura e la stabilitad da l’edifizi,
- las parts che determineschan l’aspect da la chasa, sco la fatschada ed il tetg,
- ils implants che servan er ad auters, sco il stgaudament, l’ascensur e la stgala.
| Part | Attribuziun usitada |
|---|---|
| Cuschina, bogn, palantschieus, paraids internas betg portantas | dretg exclusiv |
| Part da tschaler, local da hobby | dretg exclusiv, sch’il plan da repartiziun prevesa quai |
| Tetg, fatschada, paraids portantas | communabel |
| Stgaudament, ascensur, stgala | communabel |
| Curtin, plazza da sesser en il curtin | communabel, savens cun in dretg d’utilisaziun per in’abitaziun |
Tge che vala en il cas singul, stat en l’act da constituziun, en il plan da repartiziun ed en il reglament.
La quota da valur
Mintg’abitaziun ha ina quota da valur. Ella è la part da l’abitaziun a la valur da l’entira parcella e stat en il register fundiar sco fracziun cun in denominatur cumin, per ordinari en millavels.
La quota da valur fixescha duas chaussas:
- Custs: Ils custs communabels vegnan partids tenor las quotas da valur, sch’il reglament na prevesa nagut auter.
- Vuschs: Bleras decisiuns basegnan ina maioritad dals proprietaris che represchenta a medem temp ina maioritad da las quotas da valur.
| Exempel | CHF |
|---|---|
| Sanaziun dal tetg da l’entira chasa | 400’000 |
| Vossa quota da valur | 125/1000 |
| Vossa part | 50’000 |
Ina quota da valur po vegnir midada mo cun il consentiment dals proprietaris pertutgads directamain e da la radunanza.
Reglament e radunanza
Il reglament regla l’administraziun e l’utilisaziun da la chasa: urden da chasa, clav da repartiziun dals custs, dretgs d’utilisaziun, animals, locaziun. El sto vegnir acceptà da la maioritad dals proprietaris che represchenta a medem temp dapli che la mesadad da las quotas da valur.
La radunanza dals proprietaris decida davart tut quai ch’è communabel. Per ordinari sa raduna ella ina giada l’onn. Ella è abla da decider, sche la mesadad da tut ils proprietaris cun almain la mesadad da las quotas da valur è preschenta u represchentada, dentant almain dus proprietaris.
Tgi decida davart lavurs da construcziun?
| Gener da lavur | Exempel | Consentiment necessari |
|---|---|---|
| Necessaria | Stagnar il tetg, remplazzar il stgaudament | maioritad da tut ils proprietaris |
| Nizzaivla | Installar in ascensur, isolar il tetg | maioritad da tut ils proprietaris che represchenta a medem temp la pli gronda part da las quotas da valur |
| Luxuriusa | Fontauna en il curtin, marmel en la stgala | tut ils proprietaris |
Tge che quai munta per Vus
Ina maioritad po decider ina sanaziun necessaria er cunter Vossa voluntad. Vus pajais lura Vossa part. Perquai è in fond da renovaziun bain emplenì uschè impurtant.
Il fond da renovaziun
Il fond da renovaziun è il conto da spargn da la cuminanza per grondas lavurs. La lescha al numna, ma na al prescriva betg. En la pratica è el usità.
- Quant pajar en? Recumandà èn almain 0,4 % da la valur d’assicuranza da l’edifizi per onn, uschè ditg ch’il fond è sut 6 % da questa valur. Blers reglaments prevesan mo 0,25 fin 0,5 %. Per edifizis pli vegls tegnan spezialists 0,6 fin 1 % per adequat.
- A tgi tutgan ils daners? A la cuminanza. Vossa part correspunda a Vossa quota da valur. Tar ina vendita resta ella en la chasa.
- Taglias: Oz pudais Vus deducir en la gronda part dals chantuns e tar la Confederaziun ils pajaments en il fond sco custs da mantegniment, sch’il fond serva mo al mantegniment ed a la renovaziun. Cun l’aboliziun da la valur locativa croda questa deducziun a partir dal 2029 per abitaziuns che ils proprietaris abitan sezs. La part dal fond che Vus pajais tar la cumpra na pudais Vus betg deducir.
| Exempel | CHF |
|---|---|
| Valur d’assicuranza da l’edifizi | 5’000’000 |
| Pajament annual, 0,4 % | 20’000 |
| Vossa part cun 125/1000 | 2’500 per onn |
| Valur directiva dal fond, 6 % | 300’000 |
Custs currents
Ultra dals tschains ipotecars e da l’amortisaziun pajais Vus contribuziuns a la cuminanza. Latiers tutgan:
- servetsch da chasa, nettegiar e tgira dal curtin,
- assicuranza da l’edifizi,
- stgaudament ed aua chauda, sch’il implant è communabel,
- onorari da l’administraziun,
- pajaments en il fond da renovaziun.
Per contribuziuns dals ultims trais onns po la cuminanza laschar inscriver in dretg da pegn sin l’abitaziun. Quai vala er envers ina nova proprietaria u in nov proprietari. Contribuziuns che la persuna che venda n’ha betg pajà pon pia restar tar Vus.
Quintai quests custs en la supportabladad. Las bancas quintan cun 1 % dal pretsch da cumpra per mantegniment e custs accessorics.
Glista da controlla avant la cumpra
Pretendai quests documents avant che suttascriver:
- Act da constituziun e plan da repartiziun: Tge tutga exactamain tar Voss’abitaziun?
- Reglament ed urden da chasa: Datti reglas che As disturban, per exempel davart animals u locaziun?
- Protocols da las ultimas trais radunanzas: Datti dispitas u sanaziuns planisadas?
- Stadi dal fond da renovaziun: Quant è en el en proporziun a la valur d’assicuranza da l’edifizi?
- Preventiv e quint annual: Quant autas èn las contribuziuns per onn?
- Contribuziuns avertas: Ha la persuna che venda pajà tut?
- Dretgs d’utilisaziun: Tutgan la plazza da sesser en il curtin u la plazza da parcar tar l’abitaziun, u mo in dretg da las nizzegiar?
Ils auters proprietaris han mo in dretg da precumpra, sch’el è vegnì fixà e prenotà en il register fundiar.
Refurma planisada
Il Cussegl federal vul modernisar il dretg da la proprietad per plauns. Ils 13 da matg 2026 ha el approvà la missiva al parlament. Dus puncts èn impurtants per cumpraders:
- La proprietad per plauns en chasas che n’èn anc betg construidas vegn reglada explicitamain. Quai pertutga surtut la cumpra sin plan.
- Mintga proprietaria e mintga proprietari duai pudair purtar plant per la fundaziun d’in fond da renovaziun.
Il parlament n’ha anc betg decidì. Fin lura vala il dretg actual.
Dumondas frequentas
Tge è la differenza tranter proprietad per plauns e cumproprietad?
La proprietad per plauns è ina furma speziala da cumproprietad. Vus possedais ina part da l’entira parcella e plinavant il dretg exclusiv da nizzegiar tschertas localitads e da las endrizzar internamain. La cumproprietad ordinaria n’enconuscha nagin tal dretg exclusiv.
Tge è ina quota da valur?
La quota da valur è la part da Voss’abitaziun a la valur da l’entira parcella, per ordinari en millavels. Tenor ella vegnan partids ils custs communabels. Tar bleras decisiuns quinta ella ultra dal dumber da proprietaris.
Quant grond duai il fond da renovaziun esser?
La lescha na prescriva nagin fond. Recumandà èn pajaments d’almain 0,4 % da la valur d’assicuranza da l’edifizi per onn, fin ch’il fond cuntanscha var 6 % da questa valur. Per edifizis pli vegls tegnan spezialists er 0,6 fin 1 % per adequat.
Tge stoss jau controllar avant che cumprar in’abitaziun?
Legiai l’act da constituziun cun il plan da repartiziun, il reglament ed ils protocols da las ultimas radunanzas. Dumandai suenter il stadi dal fond da renovaziun, renovaziuns planisadas e contribuziuns che la persuna che venda deva anc.
Funtaunas
Infurmaziun generala, nagin cussegl fiscal, giuridic u finanzial. Senza garanzia.